Azərbaycan ərazisində zəlzələlər qaçınılmazdır! - AÇIQLAMA

“Rusiyanın Kamçatka vilayətində baş verən güclü zəlzələ, dünyada artan seysmik və tektonik aktivliyin bariz göstəricisidir”.

Bunu Geologiya və Geofizika İnstitutunun şöbə müdiri Qulam Babayev Modern.az-a açıqlamasında deyib. O bildirib ki, baş verən güclü zəlzələdən bir qədər əvvəl Kamçatka ərazisində hiss edilən yüngül təkan baş verib.

“Mən bu təkanı qeydlərimdə "foreşok" - yəni əsas zəlzələdən əvvəl hiss olunan xəbərdaredici təkan kimi qiymətləndirmişdim. Belə güclü zəlzələnin Kamçatkada baş verməsi gözlənilən idi, çünki bu ərazi geoloji baxımdan son dərəcə aktiv və intensivdir”.

O qeyd edib ki, Kamçatka bölgəsi bir neçə nəhəng tektonik plitənin toqquşma və təmas zonasında yerləşir.

“Sakit Okeanın həmin hissəsi çox aktiv seysmik ocaq sayılır. Bu ərazi yalnız Rusiya ilə məhdudlaşmır, Yaponiya, Oxotsk dənizi, Filippin, İndoneziya, Cənub-Şərqi Asiya ölkələri, həmçinin coğrafi baxımdan Avstraliya, Yeni Zelandiya və Şərqi Amerika adaları da bu nəhəng seysmik zonanın təsiri altındadır”.

Seysmoloqun sözlərinə görə, bu güclü zəlzələnin ardından yaxın günlərdə digər ölkələrdə də seysmik fəallıq müşahidə oluna bilər.

“Xüsusilə Cənub-Şərqi Asiya, Filippin, İndoneziya, Yeni Zelandiya və Tayland ərazilərində silkələnmələr baş verə bilər. Çünki bu plitələrin toqquşduğu nəhəng bir sahə artıq sarsılıb və bu sarsıntının təsiri zəncirvari şəkildə başqa bölgələrə də yayıla bilər”.

Q.Babayev onu da əlavə edib ki, Azərbaycanın ərazisi ilə müqayisədə, bu nəhəng plitə sərhədlərində gedən yerdəyişmə və geodinamik proseslər daha intensivdir:

“Azərbaycan ərazisi seysmik baxımdan aktiv olsa da, burada baş verə biləcək zəlzələlərin maqnitudası və təsir gücü həmin regionlarla müqayisədə daha aşağıdır. Bizim ərazidə bu cür nəhəng tektonik bloklar mövcud deyil. Amma bu o demək deyil ki, Azərbaycan ərazisində zəlzələlər ümumiyyətlə baş verməyəcək. Bu, qaçınılmazdır və zaman-zaman təkrarlanacaq”.

O, həmçinin qeyd edib ki, burada mühüm məsələ zəlzələnin dərinliyidir:

“Əgər zəlzələ səthə yaxın baş verərsə, 3.5 bal gücündə belə bir təkan əhali tərəfindən aydın şəkildə hiss olunur. Lakin dərinliyi 50-60, hətta 65 km olan zəlzələlərdə seysmik dalğalar yer qatlarından keçərkən udulduğu üçün səthə çıxan enerji zəifləyir və bu da hiss olunma səviyyəsini azaldır. Ona görə də dərinlik zəlzələnin təsir gücündə həlledici rol oynayır”.

Qulam Babayev vurğulayıb ki, dünyada seysmik və tektonik fəallığın artmaqda davam etdiyi müşahidə olunur və bu tendensiyanın ilin sonuna qədər də davam etməsi gözlənilir.

“Azərbaycanda bu proseslər tamamilə sabit qala bilməz, çünki bu, fiziki qanunlara ziddir. Xüsusilə qonşu ölkələrdən İran və Türkiyə əraziləri seysmik baxımdan aktiv olaraq qalacaq və burada da təkanların hiss edilməsi ehtimal olunur”.

Tarix: 4-08-2025, 11:50 Oxunub: 9