Azərbaycan orta güc dövlətlər sırasında

Rəsmi Bakı bu modelə uyğun olaraq, regional sabitlikdə mühüm rol oynayır və ölkənin beynəlxalq təsir imkanlarını daha da genişləndirir

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi sürətlə dəyişərək təkqütblü modeldən çoxqütblü düzənə keçir. Bu dəyişiklik fonunda orta güc dövlətlərin təsiri getdikcə artır. Onlar böyük güclər arasında balans yaradan, regional proseslərə təsir edən və diplomatik təşəbbüslərlə çıxış edən aktorlar kimi ön plana çıxır. Orta güc dövlətlər adətən iqtisadi və siyasi baxımdan orta miqyaslı olsalar da, strateji mövqe, enerji resursları və aktiv xarici siyasət sayəsində qlobal proseslərdə əhəmiyyətli rol oynayırlar.

Azərbaycan bu sistemdə yüksələn orta güc ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Ölkənin əlverişli geostrateji mövqeyi onu Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm hissəsinə çevirir. Enerji resursları isə Azərbaycanın beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində rolunu gücləndirir.

Xüsusilə regionda Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr və ümumilikdə nəqliyyat-logistika təşəbbüsləri ölkənin strateji əhəmiyyətini artırır. Eyni zamanda, Qarabağ münaqişəsindən sonrakı dövr Azərbaycanın regional mövqeyini daha da möhkəmləndirib.

Azərbaycanın xarici siyasəti çoxvektorlu balans üzərində qurulub: Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik, Rusiya və digər güc mərkəzləri ilə paralel əməkdaşlıq bu yanaşmanın əsas elementləridir. Nəticə olaraq, Azərbaycan orta güc modelinə uyğun olaraq regional sabitlikdə və qlobal enerji-logistika sistemində artan rol oynayır və bu tendensiya ölkənin beynəlxalq təsir imkanlarını daha da genişləndirir.
"Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi fundamental bir transformasiya dövrünü yaşayır. Uzun illər hökm sürən təkqütblü dünya düzəni yerini sürətlə çoxqütblü modelə verir. Bu keçid prosesində ən diqqətçəkən məqamlardan biri böyük güclərlə yanaşı, “orta güc” (middle power) adlandırılan dövlətlərin təsir imkanlarının kəskin artmasıdır. Bu dövlətlər artıq sadəcə regional oyunçular deyil, həm də qlobal proseslərdə balans yaradan, diplomatik təşəbbüslər irəli sürən və strateji qərarlara təsir edən aktorlar kimi çıxış edirlər. Bu ölkələrin əsas üstünlüyü əlverişli coğrafi mövqe, kritik enerji resursları və çevik, aktiv xarici siyasət kursudur. Məhz bu xüsusiyyətlər onlara böyük güclər arasında manevr etmək və beynəlxalq gündəmi formalaşdırmaq imkanı verir. Azərbaycan bu yeni beynəlxalq düzəndə yüksələn orta güc dövləti modelinin bariz nümunəsidir. Bu gün rəsmi Bakı sadəcə regional oyunçu deyil, dünyada sözünün çəkisi olan, strateji mövqeyi qəbul edilən və qlobal miqyasda pozitiv gündəliyin formalaşmasına fundamental töhfələr verən bir paytaxtdır”.

Bu fikirləri Musavat.com-a Milli Məclisin deputatı Kamran Bayramov bildirib.

K.Bayramov qeyd edib ki, ölkəmizin strateji əhəmiyyətini şərtləndirən amillər çoxşaxəlidir: “Azərbaycanın Şərq-Qərb (Orta Dəhliz) və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşməsi onu qlobal təchizat zəncirinin vazkeçilməz hissəsinə çevirir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr ölkənin tranzit potensialını keyfiyyətcə yeni mərhələyə daşıyır. Zəngin karbohidrogen ehtiyatları və Avropanın enerji şaxələndirilməsindəki rolu Azərbaycanın diplomatik çəkisini beynəlxalq müstəvidə daha da möhkəmləndirir. Ərazi bütövlüyünün bərpası və Qarabağ münaqişəsinin həlli Azərbaycanın regional liderlik statusunu təsbit etməklə yanaşı, ölkəyə daha müstəqil və qətiyyətli xarici siyasət yürütmək imkanı qazandırıb. Hazırda Azərbaycanın xarici siyasəti milli maraqlara əsaslanan strateji balans üzərində qurulub. Türkiyə ilə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi əsasında yaranan müttəfiqlik münasibətləri regional təhlükəsizliyin onurğasını təşkil edir. Eyni zamanda, Rusiya, Avropa İttifaqı və digər güc mərkəzləri ilə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əməkdaşlıq rəsmi Bakıya qlobal geosiyasi fırtınalar fonunda sabitliyi qorumaq imkanı verir”.
Deputat diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın xarici siyasətində diqqətçəkən ən önəmli məqamlardan biri, beynəlxalq ədalətsizlikdən əziyyət çəkən xalqların hüquqlarının müdafiəçisi kimi çıxış etməsidir: “Ölkəmiz neokolonializm meyillərini yaşatmağa çalışan, bəyanatları ilə əməlləri ziddiyyət təşkil edən bəzi böyük güc mərkəzlərinin qarşısında prinsipial və cəsarətli mövqe nümayiş etdirir. Bu ədalətli yanaşma, imperialist təzyiqlərə məruz qalan ölkələrin böyük güclərin deyil, məhz Azərbaycanın ətrafında sıx birləşməsinə şərait yaradır. Azərbaycanın bu missiyası bir çox xalqlar tərəfindən onun etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Azərbaycanın həyata keçirdiyi bu strateji kurs sübut edir ki, dövlətin gücü sadəcə onun coğrafi ölçüləri ilə deyil, nümayiş etdirdiyi müstəqil iradə və beynəlxalq hüquqa sadiqliyi ilə ölçülür. Orta güc dövləti olaraq Azərbaycanın regional sabitlikdəki rolu və qlobal ədalət naminə atdığı əməli addımlar, ölkəmizi beynəlxalq münasibətlər sisteminin yeni və sarsılmaz dayaq nöqtələrindən birinə çevirmişdir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan yalnız öz milli maraqlarını qorumaqla kifayətlənmir, eyni zamanda tərəfdaş ölkələrin də hüquqlarının müdafiəsinə xüsusi önəm verir. Ölkənin “orta güc” səviyyəsinə yüksəlməsi və beynəlxalq arenada nüfuzunun artması bəzi qüvvələri narahat edir. Bu qüvvələr müxtəlif yollarla, o cümlədən gərginlik və münaqişə yaratmaq cəhdləri ilə Azərbaycanın mövqeyini zəiflətməyə çalışırlar. Bununla belə, rəsmi Bakı prinsipial olaraq münaqişələrin sülh yolu ilə, dialoq və əməkdaşlıq çərçivəsində həllini üstün tutur. Eyni zamanda, Azərbaycan istənilən hərbi təhdid və təcavüzə qarşı adekvat və qətiyyətli cavab vermək gücünə malik olduğunu dəfələrlə nümayiş etdirib. Bu balanslı yanaşma ölkənin həm sülhpərvər siyasətini, həm də milli təhlükəsizliyini qorumaq əzmini ortaya qoyur. Nəticə olaraq, Azərbaycan orta güc modelinə uyğun olaraq regional sabitlikdə həlledici rol oynayır və qlobal enerji-logistika sistemindəki mövqeyini davamlı olaraq gücləndirir. Bildiyimiz kimi, Azərbaycan infrastruktur şəbəkələri qurmaq sahəsində mühüm qabiliyyətə malikdir və bu, beynəlxalq səviyyədə qəbul olunur. Rəsmi Bakı Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Türkiyə və Avropa istiqamətlərində nəqliyyat, enerji və kommunikasiya layihələrini əlaqəli şəkildə inkişaf etdirərək vahid infrastruktur şəbəkəsi formalaşdırır. Bu şəbəkə iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir, ərazilər arasında bağlılığı artırır və geosiyasi təsir imkanlarını genişləndirir. Müasir geosiyasətdə infrastruktur diplomatiyası nəqliyyat dəhlizləri, enerji təhlükəsizliyi və rəqəmsal şəbəkələr vasitəsilə nüfuz qazanmağın əsas alətlərindən biridir. Azərbaycan da bu alətdən fəal istifadə edərək Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığı və qarşılıqlı sərmayələri artırır. Xüsusilə Orta dəhliz bu prosesdə strateji rol oynayır”.

Parlamentari əlavə edib ki, göründüyü kimi, ölkəmiz öz coğrafi mövqeyindən və mövcud resurslarından səmərəli istifadə edərək mühüm nəqliyyat dəhlizlərinin və enerji layihələrinin əsas iştirakçılarından birinə çevrilib: "Bu isə Azərbaycanın təkcə region daxilində deyil, daha geniş beynəlxalq müstəvidə də əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan Orta dəhliz vasitəsilə regionlar arasında birləşdirici orta güc rolunu gücləndirir. Bu prosesdə C6 platforması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və Azərbaycan burada əsas əlaqələndirici faktor kimi çıxış edir. Zəngəzur dəhlizi isə strateji mövqeyi daha da gücləndirir. Azərbaycan C6 platforması çərçivəsində əsas əlaqələndirici faktor kimi çıxış edərək Mərkəzi Asiya, Qafqaz və digər regionlar arasında əməkdaşlığı dərinləşdirir. Bu yanaşma Azərbaycanın həm regional, həm də qlobal səviyyədə strateji mövqeyini möhkəmləndirir və təsir imkanlarını daha da genişləndirir. Ümumilikdə, Azərbaycan C6 çərçivəsində iqtisadi, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı genişləndirərək regionlararası inteqrasiyada mühüm rol oynayır və yeni geosiyasi konfiqurasiya formalaşdırır. Bu yanaşma ölkənin həm regionda, həm də qlobal miqyasda təsir imkanlarını genişləndirərək onu mühüm “orta güc” aktoruna çevirir”.

Tarix: 8-05-2026, 15:30 Oxunub: 11